Alexius Meinong 48

Alexius Meinong

, Avusturyalı düşünür ve psikolog. Nesneler kuramını (Gegenstandstheorie) geliştirmiş değer felsefesine önemli katkılarda bulunmuştur(d. 17 Temmuz 1853, Lemberg, Galiçya, Avusturya – ö. 27_ Kasım 1920, Oraz, Avusturya).

1875-78 arasında Viyana Üniversitesi’nde Alman filozof Franz Brentano’dan ders aldı. Daha sonra Graz Üniversitesi’nde görev aldı ve 1889’da felsefe profesörlüğüne yükseldi. Bu görevini ölünceye değin sür­dürdü. “Nesne” ve “bağlantı” kavramları üzerine çalışmalar yapan Meinong, Brenta­no’yla birlikte Avusturya değer felsefesi okulunun gelişmesinde önemli rol oynadı. Ama sonuçta bilgi kuramı konusunda Bren­tano’nun görüşlerine karşı çıktı.

Meinong ana yapıtı olan Uber Annahmen’ da (1902; Varsayımlar Üzerine), bilme et­kinliğini psikolojik işlemlere ağırlık veren bir yaklaşımla ve temel bazı mantıksal görüşler açısından ele aldı. İnsanların belirli bir doğruyu bildikleri ya da bilmedikleri inancına varırken yaptıkları varsayımları inceledi. Brentano’yu izleyerek dikkatin nesnelere yönelmesinin (Intentionalitaet) zi­hinsel edimlerin temel özelliği olduğunu öne sürdü.

Yine de, Brentano’dan farklı olarak nesnel dünyanın deneyiminin edinil­mesinde iki öğenin birbirinden ayrılmasını savundu. Bunlar bir nesnenin bir başka nesneden ayırt edilmesini sağlayan “içe­rik”le, deneyimin nesnesine yönelmesini sağlayan “edim”di. Böylece Meinong bilme ve inanma işlemlerini bilgi kuramının temel sorunu olan özne-nesne ilişkisi konusunda geliştirdiği yaklaşım temelinde açıklamaya çalıştı.

Meinong, nesnelerin varlıkları (Sein) bu­lunmasa bile, belirli nitelik ve özelliklere sahip olduğunu (Sosein) öne sürerek feno­menolojinin öncülerinden biri oldu. Ona göre, örneğin, duyularla elde edilen dene­yimler dünyasında altın bir dağ bulunmasa bile, “altın dağ” bir kavram olarak var olan bir nesneydi. Meinong’un bu yaklaşımından etkilenenler arasında Bertrand Russell da vardı.

Meinong farklı zihin edimleri tarafından bilinebilen her türden nesneye benzer bi­çimde, değerlerin de, değer deneyimlerin­den ve duyularla elde edilen deneyimlerden bağımsız var olan nesneler olarak sınıflan­dırılabileceğini öne sürdü. Belirli bir nesne­nin varlığından edinilen neşe deneyimiyle (Seinsfreude) bir nesnenin Varlığından duyulan acı (Seinsleid) ise değer duygusunun iki örneğini oluşturur.

Ken­di kendini yetiştirerek İsveç Akademisi’ne seçilen (1949) işçi sınıfı kökenli ilk yazar

 

Meinong’un nesne kuramı onun Gesam­melte Abhandlungen (1913-14, 2 cilt; Toplu incelemeler) adlı yapıtıyla John N. Find­lay’in Meinong’s Theory of Objects (1933; Meinong’un ) adlı kitabın­da ele alınır. Meinong’un öbür önemli yapıtları arasında Uber Möglichkeit und Wanrscheinlichkeit (1915; Olanak ve Olasılık Üzerine) ve Uber emotionale Prasentation (1917; Duygusal Sunuş Üzerine) sayılabilir.

 

Sen de birkaç kelam et...

Select Language