Andrey Saharov

Andrey Dmitriyeviç Saharov, insan haklarının önde gelen savunucularından Rusya’lı nükleer fizikçi. 1975’te ’nü kazanmış, ama yönetimin baskısıyla karşılaşarak 1986’ya değin ülke içinde sürgünde yaşamıştır (d. 21 Mayıs 1921, Moskova ö. 15 Aralık 1989, Moskova, Rusya).

Babası gibi fizik öğrenimi gören Saharov, doktora çalışmasını 1947’de tamamladı ve 32 yaşında SSCB Bilimler Akademisi tam üyeliğine seçildi. Bu dönemde ile birlikte Rusya’nın ilk hidrojen bombasının yapım çalışmalarını gerçekleştirdi ve denetimli çekirdek kaynaşmasının (füzyon) kuramsal temellerini attı.

Saharov, 1961’de Başbakan Nikita S. Kruşçev’in 100 megatonluk bir hidrojen bombasının atmosferde denenmesi yolundaki planına, deney sonucu oluşacak radyoaktif serpintinin yaygın hastalıklara yol açabileceği kaygısıyla karşı çıktı. Üç yıl sonra, Stalin dönemi biyologlarından T.D. Lisenko’nun egemen öğretilerine karşı bir muhalefet grubu oluşturmayı başardı. 1968’de Batı ülkelerinde yayımlanan İlerleme, Birlikte Yaşama ve Düşünce Özgürlügü adlı yapıtında nükleer silahların azaltılması gerektiğini savundu ve komünist ve kapitalist sistemlerin sonunda demokratik sosyalizm temelinde birleşeceğini öne sürdü. 1971’de insan hakları savunucularından Yelena G. Bonner ile evlendi.

Mimari akustik alanını kuran Amerikalı fizikçi

 

Sahârov’un bu etkinlikleri ve daha sonraki yazıları, Sovyet yönetiminin tepkisini çekti. Yönetimi, ülke içinde çeşitli baskılar uygulamak, ülke dışında da düşmanca bir politika izlemekle suçlaması üzerine resmi sansür kuruluşunun hedefi haline geldi. 1980’de Gorki (bugün Nijni Novgorod) kentine sürüldü. 1984’te Sovyet aleyhtarı etkinliklerde bulunmakla suçlanan karısı da Gorki’ye sürüldü. Sovyet yönetiminin kendisine verdiği nişanları geri almasına karşın Saharov, Bilimler Akademisi üyesi olarak kaldı. 1986’da Mihail S. Gorbaçovw’un sürgün cezasını kaldırması üzerine Moskova’ya döndü. Nisan 1989’da Halk Temsilciler Meclisi’ne seçilen ve itibarı iade edilen Saharov, yıllarca uğruna mücadele ettiği pek çok amacın Gorbaçov döneminde gerçekleştiğine ve resmi politika haline geldiğine tanık oldu. Saharov’un Türkçede Sovyet Rusya’da Düşünce Özgürlüğü ve Barış İçinde Yanyana Yaşama (1969) adlı yapıtı yayımlanmıştır.

 

 

Sen de birkaç kelam et...

Select Language