Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT)

, 8 Eylül 1999’a kadar çalışanların emeklilik için iki şartı yerine getirmesi gerekiyordu; Kadınlar için 20, erkekler için 25 yıl sigortalılık süresi ve 5000 gün prim ödeme gün sayısı. 1999’dan sonra üçüncü bir şart olarak yaş şartı getirildi. Böylece 1999 yılından önce SGK sistemine kayıtlı emekli olmamış tüm çalışanlar bu gruba girmiş oldu.

Nasıl Doğdu?

1999 yılında , ve MHP koalisyon hükümeti tarafından dönemin Çalışma Bakanı tarafından emeklilik şartlarında düzenleme yapıldı. 1999 yılı öncesi 506 Sayılı SSK kanununda SSK, Bağ-kur, Emekli Sandığı emekli olma şartları erkeklerde 25 yıl 5000 gün bayanlarda ise 20 yıl 5000 gün şartı aranmaktaydı. 1999 yılında yapılan değişiklikle kademeli olarak emeklilikte yaş şartı getirildi. 1999 yılından sonra da zamanla EYT mağdurlarının sayısı 5 milyonun üzerinde olduğu tahmin ediliyor.

Kimler ne zaman emekli olacak?

Emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60’a, prim gün sayısı 7000’e yükseltildi. 8 Eylül 1999’dan önce işe girenler için kadınlarda 40 ile 58, erkeklerde de 44 ile 60 yaş arasında değişen kademeli geçiş süresi getirildi. Benzer yaş sınırı Emekli Sandığı ve Bağ-Kur kapsamındakiler için de getirildi.Getirilen yaş şartı sadece yeni işe girenleri değil, eski çalışanları da kapsadı.

O dönem, sendikalar ve sivil toplum kuruluşları yaratılacak mağduriyete dikkat çekti. 1999’da yapılan emeklilik yaşı ile ilgili geçiş düzenlemelerinin iptali için dönemin muhalefet partisi Fazilet Partisi ’ne başvurdu. AYM, kademeli geçiş hükümlerini “adil, makul ve ölçülü” bulmayarak iptal etti.

Anayasa Mahkemesi o dönemde emsal kararlar ile geriye işletilen tüm yasaları iptal etmiş, yok hükmünde saymıştır. Ancak, mevcut yasanın geriye işletilmesinde mahzur görmemiştir. Halbuki,

AYM'nin Geriye Yürümezlik Kararı
Anayasa Mahkemesi; Esas Sayısı: 2010/7 – Karar Sayısı: 2011/172 – Karar Günü: 22.12.2011 olan ve 31.12.1960 günlü, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun, 4.6.2008 günlü, 5766 sayılı Kanun’un 8. maddesiyle eklenen geçici 73. maddesinin Anayasa’nın 2. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemiyle açılan davada “Yasaların geriye yürümezliği ilkesi” uyarınca yasalar, kamu yararı ve kamu düzeninin gerektirdiği, kazanılmış hakların korunması, mali haklarda iyileştirme gibi kimi ayrıksı durumlar dışında ilke olarak yürürlük tarihlerinden sonraki olay, işlem ve eylemlere uygulanmak üzere çıkarılırlar.’’ diyor…

EYT ne zaman başladı?

23 Mayıs 2002’den geçerli olmak üzere yeni bir kademeli geçiş takvimi kabul edildi. Geçiş koşulları 20 ve 25 yıllık sigortalılık koşullarını korudu; ancak yeni sistem kadınlarda 40-56 arası, erkeklerde de 44-58 arası değişen yaş koşulu ile 5000 ile 5975 gün arası değişen prim gün koşulu getirdi.

EYT’liler emeklilikte nasıl etkilendi?

Yaş şartının 4447 yasa çıktığında halen çalışanlara geçmişe dönük uygulanması nedeniyle sigortalılık süresi ve prim gün şartlarını yerine getirenler ama yaş şartını yerine getiremeyenler emeklilik için yaş beklemek zorunda kaldı. Örneğin yasanın çıktığı 2002’de 2-3 yıllık bir erkek sigortalı çalışan, eski sisteme göre 43 yaşında emekli olabilecekti. Kademeli geçişle bu işçinin emekliliği 15 yıl gecikmiş oldu. Aynı tarihte 2-3 yıllık kadın işçi için bu süre 18 yıl oldu. Yeni sistemle sigortalılar iki yıl ile 18 yıl arasında yaşa takıldılar.

EYT ile ilgili seçim vaatleri

Tüm partilerin 2000 yılından bu yana seçim beyannamelerinde yer alan, ancak bir türlü çözülemeyen emeklilikte yaşa takılanlar için partilerin seçim vaatleri;

AK Parti: IMF’in mağdur ettiği EYT’lilerin durumu düzeltilecek (2007)
CHP: Emeklilikte yaşa takılanların mağduriyeti giderilecek. (2014 – 2018)
HDP: EYT sorunu giderilecek. (2018)
MHP: Emeklilikte yaşa takılanların mağduriyeti giderilecek.(2014 – 2018)
İyi Parti: Emeklilikte yaşa takılanların mağduriyeti giderilecek (2018)
BBP: Emeklilikte Yaşa Takılanların mağduriyeti giderilecek (2018)
Saadet Partisi: Emeklilikte yaşa takılanların sorunları çözülecek. (2018)
Vatan Partisi: Emeklilikte yaş koşulu kalkacak, yaşa takılanların sorunu çözülecek. (2018)

MHP Genel Başkanı 'nin EYT Vaadi

‘Seçimi kaybetsem de bu işte yokum’
Ak Parti Gn.Başkanı ve Cumhurbaşkanı 16 Kasım 2019’da yaptığı açıklamayla ‘Seçimi kaybetsem de bu işte yokum’ diyerek EYT’lilere kapıları kapattı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, EYT konusunda şunları söylemişti: “Tutturmuş bir EYT, erken emeklilik. İskandinav ülkelerinin hepsi bu sistemle battı. Bizim ülkenin başına da bu erken emekliliği dolayanlar bunun bedelini ödediler. Niçin erken emeklilik? Bırakalım ne zaman emekli olması gerekiyorsa o zaman emekli olsun ve parasını alsın. Erken emekli olduğu zaman ideal ücreti alamayacak hem de ikinci bir iş aramak suretiyle ikinci iş ile işsizliğe öncü olacak. SGK sistemimizin çökmesini istemelerinin tek sebebi kaos ortamından kendilerine siyasi rant devşirme hesabıdır. Biz bunu yapmayacağız. Arkadaşlarıma söylüyorum. Beni bu yola asla teşvik etmeyin. Milletimin zararına olan bir şeye asla yokum. Seçim kaybetsek de yokum. Bütün dünya bizim sistemimizi kendine uyarlamaya çalışıyor, bizdeki bazı köhne zihniyetler sistemi çökertmek için hinlik peşinde koşuyor.” MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) ile ilgili bir soruya ”Hükümetin tavrını destekliyoruz, Türkiye açısından isabetli” açıklaması yaptı.

Halbuki, gerek 2007 yılında dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından EYT’nin mağduriyetinin giderileceğini söylemesi, gerekse MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin seçim vaatleri arasında yer alan mağduriyetlerinin giderilmesinin önemine dikkat çekilmişti.

Geriye Yürümezlik İlkesi
Toplumun tamamını etkileyen bir konuda kanunun geriye işletildiği ilk ve tek örneğin mağdurları olan EYT’lilerin talepleri aslında çok açık; Hukuk devletinin gereği olan hukuk güvenliğini sağlama yükümlülüğü, kural olarak yasaların geriye yürütülmemesini gerekli kılar. “Yasaların geriye yürümezliği ilkesi” uyarınca yasalar, kamu yararı ve kamu düzeninin gerektirdiği, kazanılmış hakların korunması, malî haklarda iyileştirme gibi kimi ayrıksı durumlar dışında ilke olarak yürürlük tarihlerinden sonraki olay, işlem ve eylemlere uygulanmak üzere çıkarılırlar. Yürürlüğe giren yasaların geçmişe ve kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlara etkili olmaması hukukun genel ilkelerindendir.

İskandinav Ülkeleri Polemiği

Tartışma büyüyünce haliyle bir İskandinav ülkeleri ve Türkiye karşılaştırması da kaçınılmaz oldu. Mesela kişi başı milli gelirden tutun da diğer istatistiklere, Türkiye’yi de dahil ederek şöyle bir bakalım.

İskandinav Ülkeleri Nerede?
İskandinavya Avrupa’nın kuzey kısmında yer alan coğrafi bölgenin adıdır. İskandinav ülkeleri Danimarka, İsveç, Norveç, Finlandiya ve İzlanda’dır. Ekonomik gösterge açısından dünyanın önde gelen ülkeleri arasında olan İskandinav ülkelerinde kişi başına düşen milli gelir ve sıralamaları şu şekilde: Norveç 7.sırada: Kişi başına düşen milli gelir: 72,566 dolar Danimarka 14.sırada: Kişi başına düşen milli geliri: 55,230 dolar İsveç 16.sırada: Kişi başına düşen milli gelir: 52,147 dolar Türkiye ise 10,153 dolarla, kişi başına düşen milli gelir sıralamasında 76. sırada yer alıyor

 

2019’da hazırlanan Dünya Mutluluk Raporu’nda ise ilk sırada yine bir İskandinav ülkesi olan Finlandiya var. Peki 159 ülkeden Türkiye kaçıncı dersiniz? Hemen söyleyelim: 79.

İlk 10’a yerleşen ülkelerin hepsinde 6 anahtar kural gözlenmiş; gelir, sağlıklı yaşam, sosyal destek, özgürlük, güven ve cömertlik. 

Yeşil renk ile işaretlenmiş bölgeler en mutlular iken, kırmızı olanlar ise dünyanın en mutsuz ülkeleri olarak belirlenmiş. Gördüğünüz gibi yeşil renklerin çoğu yine İskandinav ülkeleri.

 

Mağduriyetin Maliyeti Olmaz!
Mesele, erken emeklilik meselesi olmamakla birlikte, tamamen bir hak gaspından ibarettir. Hak mağduriyetinin maliyeti olamayacağı, Anayasanın 2. maddesinde geçen temel hak ve özgürlükler kapsamında yer almaktadır. Dolayısıyla yıllardır birikerek oluşan bu mağduriyet üzerinden maliyet hesapları yapmak devletin güvenilirliğini sarsar. AYM-2017/0016
Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT)

Emeklilikte yaşa takılanlar, 8 Eylül 1999’a kadar çalışanların emeklilik için iki şartı yerine getirmesi gerekiyordu; Kadınlar için 20, erkekler için 25 yı

Book Editions:

Edition : Ekonomi
Name : Emeklilikte Yaşa Takılanlar
Author : Ansiklopedist
Format : EBook

Editor's Rating:
5

One Response

  1. Eyt Kamil 24 Kasım 2019

Sen de birkaç kelam et...

Select Language