Gaius Plinius Secundus

Gaius Plinius Secundus Maior, Yazar ve filozof. Birçok yanlış içermekle birlikte, ortaçağa değin bilimsel konularda temel bir kaynak olmayı sürdüren  ve ilk ansiklopedilerden olan () adlı ünlü ansiklopedik yapıtın yazarı Romalı bilgin (d. İS23. Novum Comum. Transpadane Galya, ö. 24 Ağustos 79. Stabia, Vezüv Dağı yakınları).

Zengin bir aileden gelen Plinius eğitimini Roma’da tamamladı. Yirmi üç yaşında Almanya’da bulunan Roma birliklerine katıldı ve Süvari komutanlığına kadar vükseldi. Daha sonra Roma’ya döndü. Orada hukuk öğrenimi gördüğü sanılır. Bundan sonra bir süre araştırma yaparak ve yazı yazarak yarı emekli yaşamı sürdürdü. Plinius Neron döneminin sonlarına doğru İspanya’da procurator oldu. Almanya’da birlikte çalıştığı Vespasianus’un 69’da imparator olması üzerine yeniden Roma’ya döndü ve çeşitli resmi görevlerde bulundu. Son olarak Napoli Körfezindeki korsanların bastırılmasıyla görevlendirilen donanmanın komutanlığına getirildi, bu görevdeyken öldü.

Plintus’un yazdığına inanılan yedi yapıttan bugün elde yalnızca Naruralis historia vardır. Ayrıca dil bilgisine ilişkin ilk çalışmalarından bazı parçalar, Pomponius Secundus’ un bir yaşam öyküsü, bir Roma tarihi, Romalıların Almanya seferleri üzerine bir incelemesi ve mızrak fırlatma üzerine bir kitabı da günümüze kalmıştır.

Gerçeküstücülün en önemli temsilcilerinden olan, düş ürün garip yaptılarıyla ünlenen Belçikalı ressam

 

Otuz yedi “kitap”tan oluşan Naturalis historia, son düzeltmeler dışında, 77’de tamamlanmıştır. Plinius önsözde, çalışmasının “eşyanın doğasını, yani yaşamı” incelemek amacına yöneldiğini söyleyerek kitaba neden bu adı verdiğini açıklar. O zamana değin hiç kimsenin “bütünsel eğitim”e (Eski Yunanca : “öğrenme çemberi”) ilişkin eski, bölük pörçük bilgileri bir araya getirmeye girişmemiş olduğunu anlatır. Yüksek edebi bir üsluptan ve efsaneleşmiş siyasal olay anlatımından kaçınan Plinius, amacına uygun düşen, yalın bir üslup kullanmıştır. Ama sözcük dağarcığı son derece zengindir. Naturalis historia’nın ilginç özelliklerinden biri; Plinius’un, yararlandığı 100’den fazla kaynağın adlarını vermesidir. 1. Kitap sonraki 36 kitabın bir özeti niteliğindedir ve Plinius burada yararlandığı yazarlarla (pek çoğu bugün kaybolmuş olan) kitapların listesini verir.

Naturalis historia, kozmoloji ve astronomiye ayrılan II. Kitap’la başlar. Başka yerlerde olduğu gibi burada da Plinius, özellikle Yunan metinleri üzerindeki bilgisini ortaya koyar. Ama ayrıntıları aktarırken bazen dikkatsiz davranması yüzünden matematiğe ve tekniğe ilişkin bilgiler içeren birçok bölümün anlamını bozmuştur. III. Kitap’tan VI. Kitap’a kadar fiziksel ve tarihsel coğrafyayı ele almış, bazısı artık var olmayan birçok önemli kenti anlatmıştır.

VII. Kitaptan XI. Kitap’a değin konu zoolojidir. Bunlarda insandan (VII) başlanarak memeliler ve sürüngenler (VIII), balıklar ve başka deniz hayvanları (IX). kuşlar (X) ve böcekler (XI) incelenir. Plinius biyolojik verilerin çoğunu ’ten almıştır. Kendi katkısı daha çok efsanevi hayvanlar ve folklorik söylenceler konusundadır.

Botaniği ele aldığı XII-XIX. kitaplarda Plinius’un bir ölçüde bilimsel olduğu söylenebilir. Burada büyük ölçüde Theophrastos’tan yararlanmakla birlikte, özellikle Almanya’da bulunduğu sıradaki gözlemlerini de aktarmıştır. XVIII. Kitap tarım üzerine bilgi verir. Pliniustun Galya’da gördüğünü yazdığı öküzle çekilen bir biçerdövere bilim adamları uzun süre hayal ürünü olarak bakmışlar. ama 1958’de Belçika’nın güneyinde bulunan 2. yüzyıldan kalma taş bir levha üstündeki aynı aracı gösteren kabartmavla bunun doğruluğu ortaya çıkmıştır. Plinius ayrıca Yunanca bitki adlarının Latince karşılıklarını da kaydetmiştir. Böylece Eski Yunanca metinlerde adı geçen bitkilerin çoğunun neler olduğu anlaşılabilmiştir.

XX. Kitap’tan XXXII. Kitap’a kadar olan bölüm ilaç ve eczaları konu alır. Plinius’un yiyecekler ve pahalı eczaların bileşimindeki maddelerin fiyatlarıyla bunların ticari kaynakları üzerine verdiği bilgiler, o dönemdeki Roma yaşamına ışık tutan değerli tarihsel kanıtlardır. XXXIII. Kitap’tan sonraki bilgiler özellikle Romalı el sanatçılarının kullandığı metaller ve değerli taşlar üzerinedir. Plinius bunların nasıl kullanıldığını anlatırken, ünlü sanatçılardan, onların yapıtlarından, Roma mimarlığından ve teknolojisinden de söz eder.

Plinius’un önemi, daha önce aralarında bir bağ kurulmamış çeşitli bilgileri metodik bir biçimde bir araya getirmesinden, başkalarının görmediği ayrıntılara dikkat etmesinden, gerçek ve kurgusal bilgilerin iç içe geçtiği, kolay okunan öyküler yazmış olmasından kaynaklanır. Desteksiz savları, masalları ve abartılı ifadeleri bir yana, Plinius’un boş inançlara ve büyüye olan merakı sonraki yüzyıllarda bilimsel ve tıbbi kuramların biçimlenişini etkilemiştir. Savunduğu sözde bilimsel yöntemlerin belki en önemlisi görüntü öğretisidir. Buna göre bir bitki, hayvan ya da madenin dış görüntüsü ile bir hastalığın dışa vuran belirtileri arasındaki benzerlik, o maddelerin tedavi edici niteliği bulunduğunun bir göstergesidir

Antik dünyanın yok olması ve Plinius’un büyük ölçüde yararlandığı Eski Yunan metinlerinin kaybolması, Naturalis historia’nın genel eğitim konusunda tek temel yapıt haline gelmesine yol açtı. Ortaçağda birçok manastırın kütüphanesinde bu yapıtın kopyası bulunuyordu. Bunlar Plinius’un Avrupa edebiyatındaki yerini pekiştirdi

Plinius’un kitabına ilk karşı çıkan, 1492’de Ferrara’da yayımlanan (Plinius’un Yanlışları Üzerine) adlı yapıtıyla Niccolö Leoniceno oldu. Savları gittikçe daha çok yazar tarafından sorgulanan Plinius’un etkisi azalmaya başladı. 17. yüzyılın sonlarında kitaba önde gelen bütün bilim adamları karşı çıkıyordu. 19. yüzyılda Latin edebiyatı uzmanları Naturalis historia’yı Antik Çağın en büyük edebiyat yapıtlarından biri olarak gördüler ve taşıdığı tarihsel önemi ortaya koydular. Yapıt günümüzde de I. yüzyıl Roma tarihi üzerine doğru bilgi edinmek isteyenlerin başvurabileceği bir kaynak olarak önemini korumaktadır.

 

Gaius Plinius Secundus

Gaius Plinius Secundus Maior, Yazar ve filozof. Birçok yanlış içermekle birlikte, ortaçağa değin bilimsel konularda temel bir kaynak olmayı sürdüren  ve il

Book Editions:

Edition : Biyografi
Name : Gaius Plinius Secundus
Author : Ansiklopedist
Format : EBook

Editor's Rating:
5

Sen de birkaç kelam et...

Select Language