Derin Bilgili Ansiklopedi

Herbert Marcuse

0

Çağrı Tasarım Kampanya

Herbert Marcuse, Marksist eleştirel kurama (Frankfurt okulu) katkıları ve 20. yüzyıl Batı toplumlarıyla ilgili Freudcu psikolojik çözümlemeleri, özellikle 1968’de Batı Ber­lin Columbia Üniversitesi (New York) ve Sorbonne’daki (Paris) öğrenci ayaklanma­larının ardından sol eğilimli öğrenci hare­ketlerini etkilemiş Alman asıllı ABD’li düşü­nür ( d. 19 Temmuz 1898, Berlin – ö. 29 Temmuz 1979, Starnberg, Almanya).

Freiburg Üniversitesi’ndeki öğrenciliği sı­rasında Almanya Sosyal Demokrat Partisi’ ne üye oldu. Aynı üniversitede 1922’de doktorasını tamamlayarak 1932’ye değin felsefe dalında araştırmalar yürüttü. Frank­furt Sosyal Araştırma Enstitüsü’nün kurucu­ları arasında yer aldı. 1933’te Hitler’in iktidarı ele geçirmesi üzerine Cenevre’ye kaçtı. Daha sonra 1934’te ABD’ye giderek Columbia Üniversitesi’nde öğretim üyesi oldu. 1940’ta ABD yurttaşlığına kabul edil­di. II. Dünya Savaşı sırasında o yıllarda faşizme karşı olan birçok aydının yaptığı gibi devlet kademelerinde görev aldı.

ABD Kara Kuvvetleri’nde istihbarat analizcisi olarak çalıştı. Savaştan sonra Haberalma Araştırmaları Bürosu’nun Orta Avrupa Bö­lümü’nün yöneticiliğini yaptı. 1951’de öğre­tim üyeliğine dönerek Columbia ve Har­vard Üniversitelerinde (1954’e değin), Bran­deis Üniversitesi’nde (1954-65) ve San Die­go’daki California Üniversitesi’nde (1965-76) ders verdi. Daha sonra ölünceye değin California Üniversitesi’nde onursal felsefe profesörü olarak görev yaptı.

MÖ 95 – MÖ 55 yılları arasında yaşamış, Evrenin Yapısı adlı uzun şiiri ile tanınan Latin şair ve filozof

 

Hegelci, Freudcu ve Marksist kavramları kullanan Marcuse, köktenci görüşlerin, ey­lemli muhalefetin ve etkin direniş yöntem­lerinin savunuculuğunu yaptı. Batı toplum­larının özgür olmadığını ve baskıcı bir nitelik taşıdığını öne sürdü. Ona göre bu toplumlarda kitleler, mal ve ürünlerin bol­luğuyla uyuşturulmuş, düşünsel ve tinsel bakımdan  köle haline getirilmiştir. Bu ne­denle esas devrimci gücün proletarya değil, öğrenciler, aydınlar ve öteki marjinal grup­lar olduğunu ileri sürdü. Ama Marcuse kurulu düzene karşı direnişin içten bir göstergesi olarak değerlendirdiği öğrenci hareketlerini açıkça desteklemedi. Yine de, “Amerikan üniversitesini özgür düşün­cenin ve toplumdaki gerçek eleştirel yakla­şımın en verimli alanı” olarak gördüğünü belirtti. “Bütün öğrenci hareketlerinin bu kaleyi korumaya çalışması … ayrıca üniver­sitenin içindeki çeşitli bölümleri radikalleş­tirilmeye çalışması gerektiğini” öne sürdü.

Onemli yapıtları arasında Reason and Revolution (1941; Mantık ve İhtilal, 1971/ Us ve Devrim, 1990), Eros and Civilization (1955; Aşk ve Uygarlık, 1968, 1985), One­Dimensional Man (1964; Tek Boyutlu İnsan, 1968, 1991), Counterrevolution and Revolt (1972; Karşıdevrim ve Başkaldırı, 1991) ve Studies in Critical Philosophy (1972; Eleştirel Felsefe Alanında Çalışma­lar) sayılabilir.

 

Leave a comment
tr Turkish
X