Hoca Sâdeddin Efendi

Hoca Sâdeddin Efendi, 1299-1520 arasındaki olayları anlatan Tacü’t Tevarih adlı Osmanlı tarihiyle tanınmış Osmanlı tarihçisi, şeyhülislam ve müderris. (d. 1536, İstanbul ö, 2 Ekim 1599, İstanbul).

I. Selim’in (Yavuz) nedimi İsfahanlı Hasan Can’ın oğluydu. Karamani Mehmed Efendi ve Ebussuud Efendi gibi dönemin ünlü bilginlerinden medrese öğrenimi gördü. 1555’te mülazemet alarak müderrisliğe başladı ve sahn derecesine kadar yükseldi (1571).

Şehzade Murad’ın (sonradan III. Murad) hocalığına atandı. III, Murad’ın 1597’te tahta çıkmasıyla, padişah hocası olarak devletin iç ve diş politikasında etkili olmaya başladı. 1599’te başa geçen III. Mehmed’in de hocalığına getirildi ve 1596’da Avusturya seferine çıkmasını sağladı. ’nın (25-26 Ekim 1596) Osmanlı ordusu aleyhine geliştiği bir sırada umutsuzluğa düşen II. Mehmed’i savaşı yönetmeye ikna etti. Ayrıca ordu vaizlerini birlikler arasına göndererek savaşın kazanılmasında önemli rol oynadı. Bir ara Safiye Sultan’ın ve rakiplerinin etkisiyle padişah hocalığından alındıysa da kısa bir süre sonra yeniden bu göreve atandı.

Mısır ve Sudan’ın ilk hidivi, modern Mısır devletinin doğuşunda önemli rol oynamış Mısır valisi ve Osmanlı veziri

 

Nisan 1598’de de şeyhülislamlığa getirildi. İki padişahın hocalığında bulunup şeyhülislam olduğu için kendisine “camiü’r-riyaseteyn” unvanı verildi. Sadeddin Efendi, Muslihiddin Larinin Mir’at’i-Edvar’ ve Mirkatü’-Ahbar adlı Farsça genel dünya tarihini Sokollu Mehmed Paşa’nın isteği üzerine düzeltip genişleterek Türkçeye çevirdi. Bu arada Osmanlı Devleti’ne ilişkin bölümü eksik ve hatalı bularak yeniden yazdı. Tacü’r-Tevarih (1862-63, 2 cilt) olarak bilinen bu yapıtını kaleme alırken kendisinden önceki tarihçilerden Aşıkpaşazade, İdris Bitlisi, Neşri, Hadidi ve Ahmedi’nin yapıtlarından da yararlandı. Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan I. Selim döneminin sonuna değin geçen olayları kapsayan yapıta, daha sonra olayları 1554’e değin getiren ekler yazılmıştır. ’nun sadeleştirerek 1974-79 arasında beş cilt olarak yeniden yayımladığı Tacü’t-Tevarih’in tümü Almanca, İtalyanca ve Fransızcaya, bazı bölümleri de İngilizce, Rusça, Macarca ve Latinceye çevrilmiştir. Sadeddin Efendi’nin babasının verdiği bilgilerden yararlanarak yazdığı I. Selim’in saltanatı ve yaşamı hakkında bir takım bilgiler veren (1863) adlı bir yapıtı daha vardır. Bu yapıt, tarihinin ikinci cildinin sonunda yer alır.

Sen de birkaç kelam et...

Select Language