I. Mehmed

, , . (1413-21 arasında Osmanlı padişahı) Tarihî kaynaklarda ismi, Mehmed isimli diğer padişahların ki gibi, Muhammed şeklinde geçer. Babası I. Bayezid, annesi cariye olan ’dur. (d. y. 1380, Bursa ö. Mayıs 1421, Edirne). ’ndan (1402) sonra parçalanan Osmanlı topraklarını, Fetret Devri’nde kardeşleri Süleyman, İsa ve Musa Çelebileri yenerek yeniden tek yönetim altında birleştirmiştir.

I. Bayezid’in (Yıldırım) oğluydu. 1391’de Kadı Burhaneddin’in Amasya’yı ele geçirmek istemesi üzerine babası tarafından Amasya’ya gönderildi. Aynı yıl Amasya’da denetimi sağladı ve Amasya sancakbeyliğine getirildi. Ankara Savaşı’na yedek kuvvetlerin komutanı olarak katıldı. Savaşın kaybedilmesi üzerine Bolu yöresine çekildi. Amasya’yı ele geçiren Timur burayı ’a verdi. Ama Çelebi Mehmed Amasya halkının çağrısı üzerine bir baskın düzenleyerek ’ı öldürdü ve Amasya’ya girdi (1403). Aynı yıl, Niksar’ı kuşatan Canik yöresi Türkmen beylerinden Kubadoğlu Ali Bey’i, ardından da Tokat yöresi Türkmen beylerinden İnaloğlu İbrahim’i yenerek bölgeye egemen oldu. Bu sırada Batı Anadolu’da bulunan Timur’un gönderdiği hükümdarlık beratını kabul ederek onun egemenliğini tanıdı. Musa Çelebi’den Bursa’yı geri alan İsa Çelebi’ye Anadolu topraklarını aralarında paylaşmayı önerdi. Bu önerisini kabul etmeyen İsa Çelebi’yi ’nda yenerek Bursa’ya girdi (1404). Onun Anadolu’da güçlenmesinden kaygılanan Süleyman Çelebi, Edirne’den Anadolu’ya geçerek Bursa ve Ankara’yı ele geçirdi. Amasya’ya kadar çekilmek zorunda kalan Çelebi Mehmed, Musa Çelebi’yi Süleyman Çelebi’ye karşı savaşmak üzere Rumeli’ye gönderdi. Kendisi de Bursa’ya döndü. Musa Çelebi 1410’da Edirne’yi ele geçirerek hükümdarlığını ilan etti. Çelebi Mehmed, Musa Çelebi’nin işgal ettiği Bizans topraklarını geri vereceği vaadiyle İmparator Manuel II. Palaiologos’un desteğini sağlayarak Rumeli’ye geçti. İki başarısız seferin ardından Rumeli beylerinin yardımıyla 1413’te Çamurlu’da Musa Çelebi’yi yendi ve kendini Osmanlı Devleti’nin tek hükümdarı ilan etti. Edirne başkent oldu.

I. Mehmed daha sonra Anadolu’ya dönerek Aydınoğlu Cüneyd Bey’in elindeki Kayacık, Nif ve İzmir’i ele geçirdi. 1414’te Cenovalılardan Phokaia (Foça), Sakız ve Midilli’yi aldı. Aynı yıl Karamanlıların başkenti Konya’yı kuşattıysa da II. Mehmed Bey’in isteği üzerine barış yaparak döndü.

İlk modern itfaiyeyi ve posta örgütleri hangi padişah döneminde kuruldu?

 

I. Bayezid döneminde Osmanlı egemenliğini kabul eden, ama Fetret Devri’ndeki karışıklıklardan yararlanarak vergisini ödemeyen Eflâk prensi Mircea’yı yeniden vergiye bağladı (1416). Rumeli’den dönüşünde Candaroğulları üzerine yürüdü. Tosya, Çankırı ve Kalecik’i ele geçirdi. 1419 ve 1420’de ilk kez Tuna Irmağının kuzeyine geçerek Besarabya’ya girdi. Dönemin en önemli olaylarından biri olan ve kısa sürede Karaburun’dan Amasya’ya kadar yayılan Şeyh Bedreddin ayaklanmasını Börklüce Mustafa, Torlak Kemal ve Şeyh Bedreddin’i öldürerek bastırdı (1419-20). Rumeli” de taht mücadelesine giren ve Düzmece Mustafa olarak da bilinen kardeşi Mustafa Çelebi’yi yenilgiye uğrattı. Selanik Kalesi ne kaçarak Bizans imparatoruna sığınan kardeşinin gözetim altında bulundurulması için Bizans imparatoruyla anlaşmaya vararak karşılığında ölünceye değin yılda 300 bin akçe ödemeyi kabul etti (1420). Edirne’de avlanırken rahatsızlanarak felç oldu. Ölümünden kısa bir süre önce Amasya sancakbeyi olan oğlu Murad’ı (sonradan İl. Murad) tahtına vâris gösterdi. Ölümü asker ve halk arasında bir karışıklık çıkmasını önlemek amacıyla Şehzade Murad’ın tahta çıkışına değin gizlendi. Cenazesi Bursa’ya götürülerek Yeşil Cami Külliyesi içindeki Yeşil Türbeye gömüldü.

Gıyaseddin ve Kirişçi lakaplarıyla da anılan I. Mehmed, Osmanlı Devleti’ni yeniden tek yönetim altında birleştirmesi ve devleti eski gücüne kavuşturmasından ötürü Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu sayılır.

No Responses

  1. A.Arif Efler 22 Ekim 2019

Sen de birkaç kelam et...

Select Language