Lucknow Paktı

, Hindistan Ulusal Kongre­si (Kongre Partisi) ile Tüm Hindistan Müs­lümanları Birliği arasında yapılan ittifak anlaşması (Aralık 1916).

Anlaşmayı Kongre Partisi 29 Aralık’ta Lucknow’da yapılan toplantısında, birlik ise 31 Aralık’ta onayla­mıştır. Marathaların önderi B.G. Tilak’ın başkanlık ettiği Lucknow’daki toplantıda Kongre Partisi’nin ılımlı ve radikal kanatları arasında yeniden birlik sağlandı. Bu toplan­tı ve ardından imzalanan pakt, önderliğindeki Pasif Direniş Eyle­mi’yle (1920-22) sonuçlanan milliyetçi dal­ganın başlangıcı oldu. Paktta hem Hindis­tan’daki yönetimin yapısı, hem de Hindu ve Müslüman topluluklar arasındaki ilişkiler ele alındı.

Orta Avrupa da Osmanlı’nın nüfusunu büyük ölçüde zayıflatan anlaşma

 

G.K. Gokhale’nin “siyasal vasiyetinde” yer alan taleplerden çok daha ileri hüküm­ler içeren bu anlaşmaya göre eyaletlerdeki ve merkezdeki yasama meclislerinin beşte dördü daha geniş bir seçmen tabanınca seçilecekti. Ayrıca merkezi yürütme konse­yi de içinde olmak üzere yürütme konseyi üyelerinin yarısı, bu konseylerce seçilecek Hintlilerden oluşacaktı. Merkezi yürütme konseyiyle ilgili madde dışında, anlaşmada yer alan bütün hükümler 1919’da çıkarılan Hindistan Yönetimi Yasası’nda yer aldı. Kongre Partisi bu anlaşmayla, Hindu ve Sih azınlıklara bazı  ayrıcalıkların tanındığı Pen­cap ve Bengal eyaletleri dışında, eyalet meclisi seçimlerinde Müslümanların seçim bölgelerinin ayrılmasını ve meclislerde nü­fuslarının üzerinde bir oranla temsil edilme­lerini kabul etti. Lucknow Paktı, Hindularla Müslümanların 1920’den sonra Hilafet Ha­reketi ve Gandhi’nin Pasif Direniş Eylemi sırasında işbirliği yapmalarını sağladı.

 

Sen de birkaç kelam et...

19 − seven =

Select Language