Derin Bilgili Ansiklopedi

Luviler

0

Luviler, Anadolu’da yaşamış ve günümüz­de var olmayan bir halk.

Hititlerle ilişki içindeki Luviler geç Hitit kültürüne damga­larını vurmuşlardır. Luvilerin dili konusun­da bilinenler, Hititlerin başkenti Hattuşa’da (Boğazköy) bulunan çiviyazısı metinlerden kaynaklanır.

Hitit yasalarında (İÖ y. 1500) Luviya’dan yabancı bir ülke olarak söz edilir. Luviya’nın, kabaca Arzava (*) ve Kizzuvatna(*) ülkeleriyle örtüştüğü sanılmaktadır. Eski Hitit döneminde (İÖ 1650-1450) birer ba­ğımsız krallık olan Arzava ile Kizzuvatna, daha sonra Hitit İmparatorluğu’nun vasalla­rına dönüştüler. Dilbilimsel kanıtlar, Luvilerin Hitit İmparatorluğu’nu dil bakımından etkilediğini göstermektedir.

Hitit İmparatorluğu’nun yıkılışından (İÖ y. 1200) sonra Güneydoğu Anadolu’da ve Suriye’nin kuzeyinde kurulan geç Hitit devletlerinde de Luvi dilindeki hiyeroglif yazısının kullanılması, Luvilerin bu yörede kültürel güçlerini sürdürdüklerini kanıtlar. Hititlerle Luvilerin dinsel inançları genelde benzerlik gösterir. Her iki dinde de en büyük tanrı, Luvi dilinde Tarhun (Tarhund) denen bir fırtına ve yağmur tanrısıdır. Ay tanrısının adı da her iki dilde Arma’dır. Hititlerin başkentinde Luvilerin geleneksel büyü törenlerinin uygulanması, Luvilerin büyücülük alanında ün yaptıklarını gösterir.

Luviler, genelde Hitit uygarlığını özümse­miş olduklarından, Luvi kültürünün özellik­lerini belirlemek zorlaşmıştır. İÖ 1. binyıl­daki küçük Luvi devletlerinin sanatında, Hitit sanatının örgeleriyle Ortadoğu kay­naklı örgeler bir arada bulunur. Luvi sanatı Aramilerden, daha sonra da Asurlardan etkilenmiştir. Luvilerin önemi, Hitit gelene­ğini, Hitit İmparatorluğu’nun yıkılmasından sonra yaklaşık 500 yıl korumuş olmaların­dan kaynaklanır.

Çosan Hanedanı olarak da bilinen, Kore’nin en son ve en uzun ömürlü kraliyet hanedanı

 

Leave a comment
tr Turkish
X