Mahmud Şevket Paşa

Mahmud Şevket Paşa, Osmanlı devlet adamı, sadrazam ve asker 31 Mart İsyanı olarak bilinen ayaklanmanın bastırılmasında ve II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesinde rol oynamış, V. Mehmed saltanatında 23 Ocak 1913 – 11 Haziran 1913 tarihleri arasında dört ay on dokuz gün sadrazamlık yapmıştır (d. 1856, Bağdat ö. 11 Haziran 1913, İstanbul).

olarak bilinen ayaklanmanın bastırılmasında ve II Abdülhamid’in tahttan indirilmesinde rol oynamış, 1913’te sadrazamlık yapmıştır.

Basra mutasarrıfı Kethüdazade Süleyman Bey’in oğludur. İlk ve orta öğrenimini Bağdat’ta tamamladıktan sonra İstanbul’a giti. 1882’de kurmay yüzbaşı olarak Mekteb-i OHarbiye’yi bitirdikten sonra bir süre Girit’te görev yaptı; ertesi yıl Mekteb-i Harbiye’de öğretmenliğe başladı.

Bir süre Goltz Paşa’nın maiyetinde çalıştı, silah satın alma komisyonu üyesi olarak Almanya’ya gitti. 1884’te kolağası, 1886’da binbaşı, 1889’da kaymakam oldu. 1891’de miralaylığa yükseldi. Aynı yıl yeniden Almanya’ya gitti ve uzun süre orada kaldı. Dönüşünde (1899) mirlivalığa yükseltildi ve Tophane-i Amire Muayene Komisyonu başkan vekilliğine atandı. 1901’de ferik oldu. 1905’te birinci ferik rütbesiyle Kosova valiliğine atandı. Bu görevi sırasında Makedonya sorununun çözümü için harcadığı etkin çabalar nedeniyle ordu içinde ve halk arasında saygınlık kazandı. ’in ilanından (1908) sonra Selanik’te bulunan 3. Ordu komutanlığına atandı. Bu görevdeyken 31 Mart Olayı’nın çıkması üzerine, daha sonra olarak anılacak olan birlikleri İstanbul’a gönderdi. Kendisi de 22 Nisan’da İstanbul’a giderek komutayı ele aldı ve sıkıyönetim ilan etti. II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesinden sonra kurulan İbrahim Hakkı Paşa kabinesinde harbiye nazırı oldu ve güçlü bir konuma yükseldi. Ama İttihat ve Terakki’nin baskısı sonunda görevinden istifa etmek zorunda kaldı. İttihat ve Terakki’nin gerçekleştirdiği hükümet darbesinden (Bâbıâli Baskını, 23 Ocak 1913) sonra sadrazamlığa getirildi. Bu dönemde Balkan Savaşı yenilgisinin sonuçlarıyla karşı karşıya kaldı. Osmanlı Devleti’nin “” konusunda İngiltere, sınır anlaşmazlıkları konusunda da İran’la arasında doğan sorunları çözmeye çalıştı. Bir yandan da hem İttihat ve Terakki’ye karşı gelişen muhalefetle, hem de İttihat ve Terakki içindeki çekişmelerle uğraştı. Gerek bu iç ve dış sorunlar, gerekse asıl iktidarın İttihat ve Terakki’nin elinde olması, yapmak istediği reformları gerçekleştirmesini engelledi. 11 Haziran 1913’te bir suikast sonucu öldürüldü ve 31 Mart şehitlerinin anısına dikilmiş olan ’in bulunduğu Hürriyet Tepesine gömüldü.

İlk modern itfaiyeyi ve posta örgütleri hangi padişah döneminde kuruldu?

 

Mahmud Şevket Paşa yazdığı ders kitaplarından başka hem zengin bir albüm, hem de Osmanlı ordusunun karmaşık örgütlenmesini anlaşılır biçimde özetlemesi açısından önemli bir yapıt olan üç ciltlik ’ni kaleme almıştır. Yalnızca iki cildi yayımlanan (1909) yapıtın ilk cildi Osmanlı ordusunun kuruluşundan Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılışına (1826) değin geçen dönemi, ikinci cildi ise 1826-1902 arasını kapsar. Yayımlanmayan üçüncü ciltte II. Abdülhamid döneminde gerçekleştirilen son örgütlenme ve düzenlemeler ele alınmıştır. İlk iki cilt 1983’te (yay. haz. Nurettin ve Semiha Türsan), üçüncü cilt ise 1986’da (yay. haz. Erkmen Mütevellioğlu) yeni harflerle basılmıştır. Mahmud Şevket Paşa’nın 1965’te Hayat dergisinde tefrika edilen anıları da 1988’de Mahmut Şevket Paşa’nın Günlüğü adıyla yayımlanmıştır.

31 Mart Olayı Ayaklanmasını Bastıran Mahmud Paşa'nın Ses Kaydı

No Responses

  1. A.Arif Efler 20 Ekim 2019

Sen de birkaç kelam et...

Select Language