Mecelle 48

Mecelle

, olarak da bilinen Tanzimat döneminde özel hukuk ilişkilerini düzenlemek amacıyla çıkarılan ve 1.851 maddeden oluşan yasa.

Geleneksel şeriye mahkemelerinin yanı sıra nizamiye mahkemelerinin kurulmasın­dan sonra, 1868’de kaynağını ve dayanağını fıkıhtan alan bir dizi yasa hazırlanması kararı alındı ve Cevdet Paşa’nın başkanlı­ğında Mecelle Cemiyeti kuruldu. Cemiyet 1868-76 arasında, 16 kitaptan oluşan Mecel­le’yi hazırladı. bütün kitap­ları yayımlayarak yürürlüğe koyduysa da yeni yasaların hazırlanmasına izin vermedi. 1885’te adliye nazırı olan Cevdet Paşa cemiyeti yeniden toplamaya çalıştı. Toplan­tılardaki tartışmalardan kuşkulanan padişah, 1888’de bir iradeyle cemiyeti kapattı.

1916’da toplanan Mecelle Komisyonu ilk metni birçok bakımdan değiştirdi. Kurtuluş Savaşı’ndan sonra 1923’te hukuk sistemini zamanın gereksinimlerine göre değiştirmek amacıyla Adliye Vekaleti’nin denetimi al­tında kurulan komisyonlardan biri yeni bir medeni kanun hazırlanması yönünde bir rapor sundu. Ardından hilafetle birlikte Şer’iye ve Evkaf Vekaleti kaldırılınca (3 Mart 1924), şeriata dayalı hukuk yerine laik hukuk kurallarının konması yolu da açıldı. Bu doğrultuda yürütülen çalışmalar sonun­da bazı ufak değişikliklerle İsviçre Medeni Kanunu’nun çevirisine dayanan Türk Me­deni Kanunu yürürlüğe konarak ( 4 Ekim 1926) Mecelle yürürlükten kaldırıldı.

Midhat Paşa ve arkadaşlarının Abdülaziz’i öldürttükleri gerekçesiyle Yıldız Sarayı’nda yargılandıkları mahkeme

 

Hükümlerini şeriattan alan ve yaşamda pek az rastlanan soyut sorunları bile somut olaylardan yola çıkarak düzenlemeye çalı­şan Mecelle, medeni hukuk alanındaki ku­ralları tam olarak içermekten uzaktır. Siste­matiğinin en dikkat çekici yanı, her kitapta bir mukaddime bölümünün bulunmasıdır. Bu mukaddimelerde, ilişkin oldukları kitaplarda geçen fıkıh terimleri ve kavramlarıyla ilgili açıklamalar ye bazı genel hükümler yer almaktadır. Genel hükümlere örnek olarak “Hakkı mürur, aharın mülkünden geçmek hakkıdır” (Geçit hakkı başkasının taşınmaz malından geçebilme hakkıdır), “Gayrımen­kul, akar denilen hane ve arazi misillu ahare nakli mümkün olmayan şeydir” (Taşınmaz, ev ve toprak gibi başkasına devredilmesi mümkün olmayan şeydir) gibi ifadeler veri­lebilir. Bir başka ilginç nokta, Mecelle’ye 19. yüzyıl buluşlarından olan telgraf ve telefonla icap ve kabul işlemlerinin yapılacağına dair bir hükmün eklenmiş olmasıdır.

Sen de birkaç kelam et...

Select Language