Meclis-i Vükela 48

Meclis-i Vükela

Meclis-i Vükela, , ’nde, 1838-1922 arasın­da bakanlar kurulu.

Merkezi yönetimde Batı modelini örnek alan II. Mahmud’un nezaretleri (bakanlık) kurmasından (1837) sonra, sadrazamın önemli konuları görüşmek üzere umur-ı hariciye, umur-ı mülkiye, umur-ı maliye nazırları, şeyhülislam ve serasker ile yaptığı toplantılar sonucunda ortaya çıktı. Ama modern anlamda kabine işlevini Tanzimat döneminde kazandı. Bu dönemde geniş kadroyla toplanan Meclis-i Mahsus-ı Vüke­la Meclis-i (geniş kabine) ve dar kadroyla toplanan (iç kabine) gelenerği yerleşti. sadra­zam, şeyhülislam, serasker, tophane müşiri, Meclis-i Vala reisi, kaptanıderya ile adliye, hariciye, dahiliye, maliye, evkaf, maarıf nazırları, zaptiye müşiri, sadaret musteşarı ve valide sultan kethüdasından oluşuyordu.

1876 tarihli ’de üyelerinin padişah tarafından atanması öngörüldü. Meclis-i Vükela’da oy çokluğuy­la alınan kararlar bir “mazbata” ile mabey­ne sunulur, padişah tarafından onaylananlar da irade olarak yayımlanırdı. Dinsel karar­larda ise ayrıca şeyhülislamdan fetva alınır­dı. Meclis-i Mahsus-ı Vükela’da, asıl üyele­rin yanında, “mecalis-i aliyeye memur” (yüksek meclislerde görevli) eski sadrazam­lar ve olağanüstü nazırlar durumlarda da yer alırdı. Bu kurul olağanüstü durumlarda toplanırdı. Meclis-i Hass-ı Has, çoğu kez sadrazamın, kendi konağında güvenini kazanan birkaç nazırla yaptığı toplantılardı. II. Abdülhamid döneminde (1876-1909) Meclis-i Vükela, Heyet-ı Vükela adını aldı.

Osmanlı Devleti’n­de, Tanzimat döneminde bugünkü Yargı­tay ve Danıştay’ın görevlerini üstlenen yük­sek kurul.

 

II. Meşrutiyet döneminde Heyet-i Vükela Kanun-i Esasi’de belirlenen görevlerini tam yetkiyle üstlendi. Devletin iç ve dış siyasetini belirleyen ve Heyet-i Mebusan’a karşı sorumlu bir kurul durumuna geldi. Sadrazam, kurulun başkanı olarak Heyet-i Vükela’yı belirliyor ve padişahın onayına sunuyordu. Heyet-i Mebusan’a da Heyet-i Vükela’yı  düşürme yetkisi tanındı. sadaret Bu son dönemde, tophane müşiri ve sadaret müsteşarı kabine dışı kalırken posta ve telgraf nazırı kurul üyesi oldu.  Heyet-i Vükela’nın varlığı, 4 Kasım 1922’de ’nın istifasıyla son buldu.

 

Sen de birkaç kelam et...

Select Language