Mehmed Said Paşa 48

Mehmed Said Paşa

, (Yirmisekiz Çelebizade), İbra­him Müteferrika ile birlikte Osmanlı Devle­ti’nde Türkçe kitap basan ilk basımevini kurmuş, Osmanlı devlet adamı (ö. Ekim 1761, Maraş ).

Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi‘nin oğludur. Sadaret Mektubi Kalemi’nde hali­feyken, Fransa’ya elçi olarak atanan baba­sıyla birlikte Paris’e gitti. Orada Batı kültü­rünü ve yaşam biçimini yakından tanıma olanağı buldu. Dönüşünde hacegan rütbesi­ne yükseltilerek şipah ve silahdar katibi yapıldı. 1726’da ile birlikte İstanbul’da bir “basmahane” (ba­şımevi) kurmak için başvurdu. Ertesi yıl ’nın konağında açılan basımevinde ilk olarak ’nın basımı gerçekleştirildi (1729).

Mehmed Said Efendi, 1730’da şıkk-ı salis defterdarı payesi verilerek I. Mahmud‘un tahta çıkışı­nı bildirmek için Petersburg’a gönderildi. 1732’de önce fevkalade elçi olarak Rusya’ ya, sonra sefir olarak İsveç’e gitti. ’nın (1739) imzalanmasından sonra Osmanlı Devleti ile Avusturya ara­sındaki sınırın belirlenmesi işiyle görevlen­dirildi. 1741’de Rumeli beylerbeyı payesiy­le elçi olarak Paris’e gönderildi. 1742’de İstanbul’a döndükten sonra nişancılık, def­ter eminliği, sadaret kethüdalığı, muhase­be-i evvellik görevlerinde bulundu. 1755′ te ’nın yerine sadrazamlığa getirildi. Ertesi yıl bilinmeyen bir nedenle görevinden alınarak İstanköy Adasına sürüldü. Daha sonra Hanya sancakbeyliği, Mısır (1757), Adana (1759), Karaman (1760) ve Maraş (1761) beylerbeyliklerine atandı. Aynı yıl Maraş’ta öldü.

Mehmed Said Paşa, Türk tıp tarihinde önemli bir yeri olan Feraidü’l-Müfredat fi’t-Tıb ve Esmaü’n- Nebat adlı Türkçe bir kitap yazmıştır. Bir botanik ve zooloji sözlüğü niteliğindeki bu yapıtta bitkilerin ve hayvanların Arapça, Farsça ve Yunanca adları verilmiştir. İsveç’teki sefirlik (1732- 33) anılarının yer aldığı ve Mehmed Said Efendi Takriri olarak tanınan sefaretnamesi tarafından yayımlan­mıştır (Tarih-i Osmani Encümeni Mecmua­sı, sayı 11, 1911). Fransa’daki sefirlik anıla­rının yer aldığı ikinci bir takriri olduğu söylenirse de, henüz ele geçmemiştir.

Osmanlı tarihinde sadrazamlığa getirilen ilk devşirme sadrazam.

 

Sen de birkaç kelam et...

Select Language