Mektup roman 48

Mektup roman

, karakterlerden bir ya da birkaçının ağzından yazılmış mektuplardan oluşan roman.

Türün ilk örneği ’ın, kendisini baştan çıkarmak isteyen efendisine karşı direnen bir hizmetçi kızın öyküsünü anlatan, roman türünün de ilk örneklerinden Pamela (1740) adlı yapıtı­dır. Mektup roman, öznel bakış açılarına dayalı olduğu için çağdaş psikolojik roma­nın öncüsü sayılır.

Romanın mektup biçiminde olması, kah­ramanların duygu ve düşüncelerinin içten bir biçimde, yazarın müdahalesi olmaksızın yansıtılmasını ve olayların dramatik bir tarzda anlatılmasını sağlar. Ayrıca olayların farklı bakış açılarından sunulması, öyküye çokboyutluluk ve inandırıcılık kazandırır. Mektup biçimi daha çok duygusal romanlarda kullanılmışsa da, onlarla sınırlı kalma­mıştır.

Hermeneutike de denilen, felsefede, yorum ve açıklamanın yöntembilim ilkelerini inceleyen sistemin genel adı.

 

Türün önemli örneklerinden, Ri­chardson’ın Clarissa’sı (1747-48) trajik yönü ağır basan bjr yapıttır. Tobias Smollett’in Humphry Clinker’ı (1771) toplumsal eleşti­riler içeren bir pikaresk komedi, Fanny Burney’nin Evelina’sı (1778) ise bir töre romanıdır. Mektup biçimi aracılığıyla, , ou la nouvelle Heloise’de (1761; Julie yahut Yeni Heloise, 1943) evlilik ve eğitimle ilgili görüşlerini açıkla­mış, Goethe de Die Leiden des jungen Werther’de (1774; Genç Werther’in Acıları, 1935) romantik umutsuzluğu dile getirmiş­tir. Choderlos de Laclos’un Les Liaisons dangereuses (1782; Tehlikeli İlişkiler, 1984) adlı mektup romanı ise, gerçekçi ve derin­likli bir psikolojik romandır.

Mektup roman biçiminin bazı yetersizlikle­rinden söz edilebilir. Örneğin, Henry Fiel­ding Shamela (1741) adlı yapıtında Richard­son’ın Pamela’sındaki hizmetçi kızın edebi yeteneğini ve yazma şevkini alaya almıştır. 1800’den sonra mektup, günlük ve anlatıyı iç içe geçiren romanlar yaygınlığını koru­duysa da, mektup roman türü eski önemini kaybetmiştir.

Mektup biçiminde yazılmış ya da mektup­lara yer veren Türk romanları arasında, H. R. Gürpınar’ın Mutallaka (1897), H. E. Adıvar’ın Handan (1912), R. N. Güntekin’ in Bir Kadın Düşmanı (1927) ve Leyla Erbil’in Mektup Aşkları (1988) adlı yapıtları sayılabilir.

 

Sen de birkaç kelam et...

Select Language