Melek 48

Melek

, dinlerde kutsal varlık alanı ile zaman, mekan ve neden-sonuç ilişkilerine bağlı maddi varlık alanı arasında bağ kuran tinsel varlık­lara, güçlere ya da ilkelere verilen ad.

Doğu dinlerinde, Hinduizmdeki avatar’lar ve Budacılıktaki ’lar gibi ben­zer varlıklara rastlanır.

Arapça melek sözcüğü gibi Yunanca angelos sözcüğü de “elçi, haberci” anlamına gelir. Meleklerin Tanrı’nın habercisi ya da bireylerin ve ulusların koruyucusu olarak görüldüğü batı dinlerinde de kendi başlarına birer din biçimini alan mezhepler­de ve karma dinsel akımlarda da felsefeciler ve ilahiyatçılar bu varlıkları çeşitli biçimler­de aşamalandırarak sınıflandırmışlardır. Bu varlıkların aşamalarına göre sayıları (ço­gunlukla 4, 7 ya da 12) genellikle Helenistik ya da İran kökenli astrolojinin gezegen küreleri kuramına ya da Doğu’nun monar­şik yönetim yapısından türetilmiş bir hiye­rarşiye dayanır.

Zerdüşt Dini

Zerdüşt dininde Tanrı Abura Mazda’nın yarattığı iyiliksever ölümsüz varlıklar olan ameşa spenta’lar şunlardır: Spenta Mainyu (Kutsal Ruh), Vohu Manalı (Bilgelik), Aşa Vahısta (Doğruluk), Spenta Armaiti (Bağlı­lık), Khşathra Vairya (Yararlı Egemenlik), Haurvatat (Şütünlük ya da Kusursuzluk) ve Ameretat (Ölümsüzlük)

Tevrat

Tevrat’ın sık sık “göklerin ordusu” olarak andığı melekler hiyerarşisi Yahudilikte ke­sin bir biçimde tanımlanmamıştır. Tevrat sonrası Yahudi metinlerinde, özellikle Tan­rı’nın tarihe müdahalesini konu alan kıya­met yazınında, bazen başmelekler olarak da anılan yedi melek “göklerin ordusunun” başında yer alır. Talmud’a göre “göklerin ordusu” sayılamayacak kadar kalabalıktır.

Enoş’un Birinci Kitabı adlı pseudepigrafik yapıta göre Yedi başmeleğin adları şunlar­dır: Uriel (göklerın ordusunun başı ve yeraltı dünyası şeol’un muhafızı) Rafael (insan ruhlarının koruyucusu; İslam inanı­şında İsrafil), Raguel (ışıklar dünyasına karşı Tanrınının intikamcısı), Mihael (İsrail’ ın koruyucusu; İslam inanışında Mikail), Sarıel (günah işleyen ruhların intikamcısı), Gavrıel (Cennet’in hükümdarı; İslam inanı­şında Cebrail) ve Remiel (Yeremiel ya da şeol’deki ruhların koruyucusu). Mihael ve Gavriel’den Eski Ahit’te de söz edilir. Rafael ve Uriel ise apokrif metinlerde anılır. Haham metinlerinde melekler üst ve alt olmak üzere iki temel gruba ayrılır: Üst grupta Tanrı’nın arşının kanatlı taşıyıcıları ve koruyuçuları ve seraflar ile ofannim (Ibranice: “tekerlekler”) yer alır. Bunların tümü Eski Ahit’te de anılır. Lut Gölü Ruloları’yla ilişkilendirilen mezhep­ler, ışık, karanlık, yıkım ve kutsallık meleklerini de üst meleklere katarlar.

Hıristiyanlık

Hıristiyanlık da Yahudi geleneğine dayalı bir melekler hiyerarşisi geliştirmiştir. Me­lekler, başmelekler, seraflar ve kerubilerin yanı sıra Yeni Ahit’te Aziz Paulus’un mek­tuplarında anılan beş tür manevi varlık 4. yüzyılda kilise tarafından benimsenmiştir. Öncekilerle birlikte bunların tümü bir me­lekler hiyerarşisi oluşturur. Katolik ve Ortodoks ibadetinde Mihael, Gavriel ve Rafa­el’e özel önem verilir. Yahudi, Yunan ve Hıristiyan geleneklerinin öğelerini birleşti­ren ile dualist Manicilik de gök­sel  ya da mannevi varlıklarla ilgili hiyerarşi­ler geliştirmişlerdir. Bu tür dinlerin melek hiyerarşilerinde genellikle türeyiş kuram­larıyla ilgili öğeler () ya da burçlar gibi astroloji unsurları da yer alır.

Hz. Muhammed tarafından Medine kent devletinin temellerini belirlemek üzere dü­zenlenen yasal belge

 

İslamda melek

Meleklere iman İslamın altı temel inanç ilkesinden biridir. Kuran’ın bildirdiğine göre melekler Tanrı’ya başkaldırmaz, her buyruğuna boyun eğerler; yemez, içmez, yatmaz ve uyumazlar; eril ya da dişil değildirler. Çeşitli biçimlere bürünebi­lir ve insana yalnızca büründükleri biçimle görünürler. Sayısız denebilecek kadar çok­turlar. En büyük melekler, vahiy meleği olarak bilinen Cebrail, Levh-i Mahfuz’da yazılı olanları okuyarak görevli meleklere bildirecek ve kıyamet günü suru üfleyecek olan İsrafil, doğal olayların yönetimiyle gorevli Mikail ve ölüm meleği olarak anılan Azrail’dir.

Bunlar dışındaki melekler görev­lerine göre aldıkları adlarla anılırlar. Bun­lardan idrak melekleri, insanların zihinlerine gerçekleri telkin ederler. Kiramen kati­bin adı verilen melekler insanların bütün sözlerini ve yaptıklarını yazarlar. Ahirette insanlara verilecek amel defterlerini bunlar tutar; bu meleklere ketebe-i a’mal (amel katipleri) ve murakabat da (gözcüler) denir. Münker ve Nekir, münkereyn (iki görülme­miş) ve fettaneyü’l-kabr (kabir sınavcıları) gibiı adlarla anılan kabir meleklerinin görevi mezarda ölüleri sorguya çekmektir. Arşı taşıyan sekiz melek ise hamele-i arş olarak adlandırılır.

Tanrı’nın cemaliyle ilgili melekler mühey­yemun, Cennet melekleri hazene-i cennet ya da rıdvan, Cehennem melekleri hazene-i cehennem ve zebani olarak adlandırılır. Çevrelerine iyilik ederek düzenli ibadeti bırakmayan insanlarla birlikte bulunan rah­met melekleri mürselat, yardımcı melekler saffat, koruyucu melekler ise hafaza ve gibi adlarla anılır. Aynca doğal afetleri ortaya çıkaran , dünya hayatında bulutları yöneten ve ahiret­te insanlara amel defterlerini dağıtan naşi­rat melekleri, maddelerdeki akıcılığı sağla­yan ve zihinlere bilgi ışığını taşıyan , kıyameti gerçekleştirecek sayılabilir. Doğal olayların her birinin bir melek tarafından yönetildiğine ve bu olayların sayısı kadar melek bulundu­ğuna inanılır.

 

 

Sen de birkaç kelam et...

Select Language