Peyami Safa

Peyami Safa, Türk yazar ve gazeteci. , Matmazel Noraliya’nın Koltuğu ve Yalnızız gibi psikolojik türdeki eserleriyle Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının öncülerinden (d. 1899, İstanbul 6. 15 Haziran 1961, İstanbul).

Şair ’nın oğludur. Babası Sivas’ta sürgünde öldükten sonra İstanbul’da annesinin yanında büyüdü. Parasızlık ve 9 yaşında tutulduğu kemik veremi nedeniyle düzenli öğrenim göremedi. Bir yandan çalışırken, bir yandan da kendi kendini yetiştirdi. Posta ve Telgraf Nezareti’ne memur olarak girdi. Daha sonra bir süre öğretmenlik etti. 1918’de gazeteciliğe başladı. Bu işi yaşamının sonuna değin sürdürdü. Beyin kanamasından öldüğünde Son Havadis gazetesinde yazıyordu.

Babası gibi şair olan amcaları Ahmed Vefa ve Ali Kâmi’nin de etkisiyle küçük yaşta edebiyata yönelen Peyami Safa, kendi çıkardığı günlük akşam gazetesi Yirminci Asırda “” genel başlığı altında yazdığı magazin öyküleriyle dikkati çekti. Geçim amacıyla yazdığı sıradan yapıtlarında (annesi Server Bedia’nın adından türettiği) Server Bedii imzasını kullandı. Bu adla yazdığı “” polisiye dizisi büyük ilgi topladı. Safa Kültür Haftası (15 Ocak-3. Haziran 1936; 21 sayı) ve Türk Düşüncesi (Aralık 1953-Nisan 1960; 63 sayı) adlı dergileri çıkardı, sanat, edebiyat, felsefe, psikoloji, sosyoloji gibi değişik alanlarda yazdığı yazılarla çok yönlü bir yazar olarak tanındı.

Türkçülük düşüncesini sistemleştirerek, Türk Ocağı’nın kuran sosyolog ve düşünür

 

İlk döneminde değişik ilgi alanları içinde sol eğilimli siyasal akımlara yakınlık gösteren Safa, genç bir hastanın psikolojisini yansıtan otobiyografik romanı Dokuzuncu Hariciye Koğuşu’nun (1930, 1989) ilk baskısını Nâzım Hikmet’e ithaf etmişti. Ama II. Dünya Savaşı sırasında Nasyonal Sosyalistleri savundu. Daha sonraki yıllarda “Doğu maneviyatçılığı”na yöneldi. Ölümünden bir süre önce ise metapsişik konulara eğildi. Son dönem yapıtlarından olan Matmazel Noraliya’nın Koltuğu’nda (1949, 1986) tıp öğrenimi yaparken bunalıma düşerek felsefeye yönelen ve sonunda mistik dünya görüşünde karar kılan bir gencin öyküsünü işledi.

ÖBÜR ÖNEMLİ YAPITLARI. Roman: (1924, 1990), Sözde Kızlar (1925, 1989), Canan (1925, 1990), Bir Akşamdı (1928, 1989), Atilâ (1931, 1977), (1931, 1990), Bir Tereddüdün Romanı (1933, 1990), Biz İnsanlar (1959, 1990), Yalnızız (1951, 1989). İnceleme-deneme-makale. Türk İnkilabına Bakışlar (1938, 1990), Sosyalizm (1961, 1966), Mistisizm (1961, 1968), Nasyonalizm (1961), Doğu-Batı Sentezi (1963, 1978), Osmanlıca-Türkçe Uydurmaca (1970, 1990), Sanat-Edebiyat-Tenkit (1970, 1990), Din-İnkılap-İrtica (1971, 1990).

 

 

Sen de birkaç kelam et...

Select Language