Rüştiye

, olarak da bilinir, Tanzimat (1839) sonrasında açılan, orta öğretim amaçlı .

Ocak 1839’da toplanan Meclis-i Vâlâ’da, iptidailerin üzerinde okullar açılması uygun görüldü. Başlangıçta önerilen “sınıf-ı sâni mektebi” adını beğenmeyen II. Mahmud (hd 1808-39), “rüşt” (erginlik) yaşına ve düzeyine çocukların bu okullarda ulaşacağı gerekçesiyle “rüştiye” adını verdi. Rüştiye programında Türkçe derslerine yer veren ilk okuldu.

1846’da oluşturulan Meclis-i Maarif-i Umumiye, rüştiyeler için üç aşamalı öğretim ilkesini benimsedi. Mekâtib-i iptidaiye (ilkokullar), mekâtib-i rüştiye (ortaokullar) ve darülfünun. Mekâtib-i rüştiye nazırı Kemal Efendi, Davutpaşa Mektebi’ni rüştiye yaparak yeni programı uygulamaya koydu. 1849’da rüştiye sayısı beşe çıkarıldı. İptidâileri bitirenlerin rüştiyede iki yıl okumaları koşulu kondu. Rüştiyeyi bitirenlere de, darülfünuna hazırlık dersleri veriliyordu. İlk inas (kız) rüştiyesi 1858-59 öğretim yılında açıldı. Bu okul, tüm İslam ülkelerinde kızlar için ilköğretim düzeyinin üzerinde oluşturulan ilk resmi öğretim kurumuydu.

1860’larda büyük vilayetlerde sivil rüştiyelerin yanı sıra askeri rüştiyeler de açıldı. Arapça ve Farsçayla birlikte Fransızca da zorunlu ders oldu. 1873’te mülki idadiler açılınca, rüştiyeyi bitirenler bu okullara yazılmaya başladı. 1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi büyükçe kasabalarda resmi ve özel rüştiyeler açılmasını öngördüğü için, 1880’lerde rüştiyelerin sayısı hızla arttı. Okul süresi bazı yerlerde dört yıla çıkarıldı, programlara fen ve uygulama ağırlıklı dersler eklendi. Cumhuriyetin ilanından (1923) sonra bu okulların adı “orta mektep” (sonradan orta okul) olarak değiştirildi.

Osmanlı Devletinde 1861’de kurulan gümrük örgütü

 

Sen de birkaç kelam et...

Select Language