Sadabad Paktı

Sadâbad Paktı, Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanan saldırmazlık paktı (8 Temmuz 1937).

Balkanlar ve Doğu Akdeniz’de yayılmacı bir politika izleyen İtalya’nın 1939’te Etiyopya’yı işgal etmesiyle güvenliğini tehlikede gören Türkiye, daha önce ikili antlaşmalar yaptığı İran, Irak ve Afganistan ile ortak bir dayanışma sağlamaya yöneldi. İtalyan işgalinin Milletler Cemiyeti’nde kınandığı ve İtalya’ya karşı zorlayıcı önlemler alındığı bir dönemde, Türkiye, Irak ve İran arasında Cenevre’de üçlü bir antlaşma imzalandı (2 Ekim 1935). Bu antlaşmayı Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında Tahran daki ’nda Sadâbad Paktı’nın imzalanması izledi. 25 Haziran 1938’de yürürlüğe giren Sadâbad Paktı’na göre, taraflar birbirlerinin içişlerine karışmaktan kesinlikle kaçınacak, ortak sınırların dokunulmazlığına saygı gösterecek, birbirlerine karşı saldırıda bulunmayacaklardı. İmzacı devletler kendi aralarındaki sorunları barışçı yollardan çözecek, bu konuda kendi aralarında ortaya konacak yöntemlere uyacaklardı.

Lale Devri’nde İstanbul’da eğlence yerlerine verilen isim

 

Antlaşma beş yıl için imzalanmıştı. Ama taraflardan biri bitim tarihinden altı ay önce antlaşmaya son verdiğini bildirmedikçe, antlaşmanın beş yıl daha uzayacağı kabul edilmişti. Sadâbad Paktı bu hüküm yoluyla II. Dünya Savaşı’ndan (1939-45) sonra da yürürlükte kalmakla birlikte önemini giderek yitirdi. 1955’te Bağdat Paktı’nın (sonradan Merkezi Antlaşma Teşkilatı (CENTO) imzalanması, 1979’da Afganistan’daki rejim değişikliği ve 1980’de İran ve Irak arasında patlak veren savaş, Sadâbad Paktı’nın varlık nedenini tümüyle ortadan kaldırdı.

 

Sen de birkaç kelam et...

Select Language