Safran

, familyasından çiğdemi andıran bir bitki ve bunun kurutulmuş çiçek tepecikleri. Çoğunlukla baharat olarak kullanılan bu sarımsı turuncu renkli, keskin ve acımsı lezzetli ürün katıldığı yiyeceği sarıya boyar.

Safran 20-25 cm’ye boy atan, çok yıllık soğanlı bir bitkidir. Sonbaharda açan mor renkli çiçeklerinin tam ortasında huni biçiminde, kırmızımsı turuncu renkli ve üç parçalı tepecikler (dişi organın çiçek tozlarını yakalayıcı bir rol oynayan üst bölümleri yer alır. Tepeciklerin bileşiminde başlıca krosin denen bir boyar madde ile piknokrosin denen bir acı madde ve bunların yanı sıra yüzde 0,5-1 oranında uçucu bir yağ bulunur. Bu bileşenlerinden ötürü safran yalnızca baharat olarak değil, sinir sistemi uyarıcısı, iştah açıcı, âdet söktürücü ve renk verici olarak eczacılıkta da kullanılır. Ayrıca eskiden kumaş boyası olarak da yararlanılan bu ürünün Hindistan’da Buda’nın ölümünden sonra kısa bir süre Budacı rahiplerce dini giysileri boyamakta kullanıldığı bilinmektedir. Eski Yunan ve Roma’da ise saray, tiyatro ve hamam gibi kalabalık yerlerin kokusunu gidermek amacıyla parfüm yerine kullanılırdı.

Yapraklarından hazırlanan, içine bal katılmış çay, boğaz ve akciğer hastalıklarına karşı kullanılan bitki

 

Anayurdunun Akdeniz ülkeleri, Anadolu ve İran olduğu sanılan safran bitkisinin İran ve Keşmir’de çok eski çağlardan beri yetiştirildiği bilinmektedir. Aslında safran tarımı ilk çağlarda en çok Anadolu’nun Kilikya bölgesinde yapılıyordu. Yaklaşık 961’de Araplarca İspanya’da yetiştirilmeye başladıysa da Avrupa’nın batısına asıl Haçlı seferlerinden dönen askerlerce götürüldü.

Safran tarımı ağustos ve eylül ayları arasında soğan dikimiyle başlar. Ekim ayında çiçeklenen bitkilerin elle tek tek koparılan tepecikleri elekler üzerine yayılıp kömür ateşinde kurutulur. Yaklaşık 100 bin-140 bin çiçekten bir kilogram kuru safran elde edilir. Bu nedenle çeşitli dönemlerde altından daha değerli bir ürün olan safran hâlâ dünyanın en pahalı baharatıdır.

Günümüzde safran tarımı en çok İspanya, Fransa, Sicilya, İtalya, İran ve Keşmir’de yapılır. Anadolu ise eski çağlardaki önemli safran üreticisi konumunu Osmanlılar döneminde de korumuş, ancak 20. yüzyıl başlarına gelindiğinde safran tarımı son derece gerilemiştir. Safran eskiden en çok Safranbolu’da üretilirdi. Günümüzde ise neredeyse tümüyle ortadan kalkan safran üretimi yalnızca Safranbolu’ya bağlı köylerde yapılmakta ve elde edilen ürün Türkiye’de tüketilmektedir.

Safranın Faydaları

Safranın Faydaları

 

Sen de birkaç kelam et...

Select Language