V. Mehmed

V. Mehmed Reşad veya Mehmed Reşad, Osmanlı İmparatorluğu’nun 35. Osmanlı padişahı ve 114. İslam halifesi. Sultan Reşad olarak da bilinir. Abdülmecid’in oğludur. Annesi Gülcemal Kadınefendi’dir. Babasının yenilikçi düşünceleriyle yetişti. Sarayda özel eğitim gördü, Arapça, Farsça ve İslami ilimleri öğrendi (d. 2 Kasım 1844, İstanbul 6. 3 Temmuz 1918, İstanbul). Osmanlı padişahı (1909-18). 

Mevleviliği benimsedi. Ağabeyi ’in tahta çıkmasından sonra veliaht ilan edildi. ’ndan sonra tahttan indirilen Abdülhamid’in yerine 27 Nisan 1909’da, 65 yaşındayken padişah oldu. Saltanatının başında Doğu Anadolu’da ayaklanmalar çıktı. Bunlar bastırılırken 1910’da Arnavutluk Ayaklanması başladı. Mahmud Şevket Paşa komutasındaki kuvvetler aylarca süren mücadeleden sonra ayaklanmayı bastırdı. 1911de yeniden ayaklanma tehlikesinin belirmesi üzerine V. Mehmed olayları yatıştırmak ve siyasal birliği korumak amacıyla Rumeli’de bir geziye çıktı. Bu sırada Arap ülkelerinde de bağımsızlık hareketleri baş göstermişti. Bu karışıklıklardan yararlanan İtalya 1911’de Trablusgarp ve Bingazi’ye asker çıkardı; ardından 1912’de Oniki Ada’yı işgal etti. V. Mehmed’in savaşı önleme çabaları sonuç vermedi. Trablusgarp Savaşı olarak bilinen Osmanlı-İtalyan Savaşı’na son veren Üşi (Ouchy) Antlaşması’yla (15 Ekim 1912) Trablusgarp ve Bingazi İtalya’ya bırakıldı. 1912-13 Balkan Savaşları sırasında Osmanlı Devleti’nin geri almayı başardığı tek toprak parçası Edirne oldu (22 Temmuz 1913). Bulgaristan (29 Eylül 1913), Yunanistan (14 Kasım 1913) ve Sırbistan’la (14 Mart 1914) yapılan barış antlaşmaları sonunda Osmanlı Devleti Meriç ırmağının batısındaki tüm topraklarını yitirdi.

 

23 Ocak 1913’teki Bâbıâli Baskını’ndan sonra V. Mehmed, devlet yönetimindeki bütün denetimini yitirdi. Bu tarihten sonra devlet yönetimi tamamen ve gibi önderlerinin eline geçti. I. Dünya Savaşı patlak verdiğinde tarafsız kalmayı kararlaştırmış olan hükümetin tereddütlü tutumuna karşı Enver Paşa’nın Alman yanlısı görüşleri egemen oldu ve Almanya’yla gizli bir antlaşma (Ağustos 1914) imzalandı. Osmanlı orduları Ruslara karşı Sarıkamış’ta, İngilizlere karşı Süveyş’te başarısız harekâtlara giriştiler. Öte yandan İtilaf kuvvetlerine karşı Çanakkale Boğazını başarıyla savundular. V. Mehmed savaşın’sonlarına doğru öldüğünde, Osmanlı topraklarının büyük bir bölümü İtilaf kuvvetlerinin eline geçmiş bulunuyordu.

1909 Kanun-i Esasi değişikliklerinden sonra meşruti bir kimlik kazanan Osmanlı Devleti’nde V. Mehmed, kendinden önceki II. Abdülhamid ve sonraki VI. Mehmed’ den (Vahideddin) farklı olarak, parlamenter monarşi kurum ve kurallarına genellikle saygılı davranmıştır. Bu yeni düzenin sonucu, sorumlulukları, dolayısıyla da yetkisi bulunmayan, simgesel bir devlet başkanı olmuştur. Onun bu konumunda, ’nın özellikle 1913’ten sonra, Heyet-i Mebusan ve hükümetin en etkili gücü haline gelmiş olmasının da payı büyüktür.

  • V_mehmed_1

    V_mehmed_1

  • V_mehmed-v-3

    V_mehmed-v-3

  • V_mehmed-v-2

    V_mehmed-v-2

 

No Responses

  1. A.Arif Efler 22 Ekim 2019

Sen de birkaç kelam et...

Select Language