Yönelmişlik

Yönelmişlik, fenomenolojide, bilincin bir konuya yönelişini, bir şeyle ilişki kurmasını dile getiren terim.

Yönelmişlik kavramı bilincin içinde olanın bilincin ötesinde olanla ilişkisini, yani içkin ve aşkın sorununu ele alma olanağını sağlar. Böylece, deneyle kavranan, tasarlanan ve anımsanan nesnenin (örn. ağaç) içkin oldugunu ve bilincin içinde yer aldığını, oysa gerçek nesnenin aşkın olduğunu ve zihnin dışında yer aldığını ileri süren birçok görüşten farklı bir yaklaşım elde edilmiş olur. Bu ayrım nesnelerin varoluşuna ve bilgisinin olanaklılığına ilişkin şüpheciliğe temel oluşturur.

Fenomenolojiyi savunanlar ayrımın bir anlam sorunu olduğunu ve bu nedenle de düşünsel ya da bir düzlemde yer aldığını belirtirler. Ama doğal tutuma ilişkin olarak gündelik yaşam düzleminde yapıldığını da eklerler. Bu durumda, anlam düzlemine ulaşabilmek için, öteki filozofların tersine, fenomenolojik indirgeme yoluyla varoluş “parantez” içine alınır, yani nesne olarak var olma ya da var olmama sorunu dışarıda bırakılır ve şüphe edilemeyecek olana, bilince ve bilincin dolaysız kanıtına yönelinir. Bu düzlemde içkin olan uygun biçimde verilendir (insan ağacın ön yüzünü görür); aşkın olan ise amaçlanan, yönelinendir. Böylece içkinden aşkına geçme sorunu, bir nesnenin bilinç için nasıl anlam taşır hale geldiğinin ve bilincin nesneye nasıl bağlandığının analiziyle çözülür. Bu süreç yönelinmiş analiz ya da anlamın kuruluşunun analizi olarak adlandırılır.

Uçak pilotları ve sualtı dalgıçlarında sıça rastlanan, kişinin vücudunun gerçek konumunu saptayamaması durumu

 

Bir nesnenin her bir özelliğinin tanımı nesneyi sunmasa bile bir bütün olarak o nesneye atıfta bulunur ve tanımların her birinde nesneyi algılama olanağını verir. Böylece yönelinen ya da kastedilen nesne bir bütün olarak birçok algı ediminde verilen tanımların tümü arasında birliği sağlar. Her algı öteki algıların habercisidir ve algılama bir tamamlanma sürecidir. Nesnenin verilmemiş öteki tanımları içsel ufuk olarak adlandırılır; nesnenin önünde göründüğü arka plan ise dışsal ufuktur. Böylece nesnenin kuruluşu, bilinç eylemlerinin birliğiyle, tanımların tümünün içsel ve dışsal ufukla birleşmesiyle olur.

Sen de birkaç kelam et...

Select Language