Zal Mahmud Paşa Camii

Külliyesi, İstanbul da, Eyüp semtinde cami, iki medrese, türbe ve çeşmeden oluşan külliye. I. Süleymanın (Kanuni) vezirlerinden tarafından ’a yaptırılmıştır. Yapımı için 1560’tan 1580’e değin çeşitli tarihler ileri sürülür.

Külliye iki kademeli bir arazide yer alır. Üst kademede Zal Paşa Caddesi boyuncauzanan bir avlu içindeki cami, duvarları taş-tuğla almaşık örgülü, kübik görünümlü bir yapıdır. İbadet mekânının ortası, çapı 12,95 m’ye yaklaşan bir kubbeyle örtülüdür. Bu orta mekân, yüksekliği kubbe kasnağına kadar ulaşan “U” biçiminde bir dış sahınla üç yandan (doğu, kuzey ve batı) sarılarak genişletilmiştir. Büyük kubbeyi taşıyan kemerlerin oturduğu ayakların öndeki iki tanesi kıble duvarının içindedir. Arkadaki iki tanesi ise açıktadır ve “U”nun iç köşelerine denk gelir. Dış sahnın bir de sütunlarla taşınan üst mahfeli vardır. Son cemaat yeri, ortadaki aynalı tonozla, kenarlardaki kubbeyle örtülü beş gözden oluşur. Tek şerefeli taş minare, caminin kuzey cephesinin batı ucunda yer alır.

Birinci medresenin hücreleri, caminin son cemaat yeri karşısında “U” biçiminde sıralanır. Ama yalnız kuzey ve doğudaki sıraların önünde revak vardır; batıdaki hücreler doğrudan avluya açılır. Dershane ortadaki kol üstünde, ama merkezde değil, doğu köşesine yakındır. Avlunun ortasında sekizgen planlı bir şadırvan bulunur.

Caminin son cemaat yeriyle medresenin batıdaki kolu arasındaki tek kollu bir merdivenle yaklaşık 4 m alçaktaki alt kademeye inilir. Burada da, caminin bodrumundaki bir sıra odanın doğudan, “I” planlı ikinci medresenin hücrelerinin de kuzey ve batıdan sınırladığı ikinci bir avlu oluşmuştur. Medresenin iki kolunun önü de revaklıdır. Dershane doğudaki kısa kolun uzun kolla birleştiği köşeye yapılmıştır.

Osmanlı mimarlığının ilk dönemlerinde, ters T’yi andıran, ibadet alanı, uzun ekseni kıble yönünde olan cami

 

Alt avlunun dördüncü kenarı üzerinde yer alan türbe kesme taştan, sekizgen planlı bir yapıdır. Avluya bakan girişinin önünde kurşun kaplı ahşap çatısı dört mermer sütuna oturan bir revakı vardır. İç mekânının planı, dört duvarındaki birer niş nedeniyle haç biçimindedir. Nişlerin üzeri aynalı tonozla, ortada kalan boşluk kubbeyle örtülmüştür. Dışarıdan bütün sekizgenin üstünü daha büyük ikinci bir kubbe kapatır.

Çeşme, alt avlunun batısındaki Feshane Caddesi’ne açılan kapının dış yüzündedir.

 

No Responses

  1. uzman06 23 Ekim 2019

Sen de birkaç kelam et...

Select Language